Vaccine mRNA: Từ đại dịch đến cuộc chiến chống ung thư
Công nghệ mRNA đã chứng minh sức mạnh trong đại dịch COVID-19 với các vaccine của Pfizer-BioNTech và Moderna. Giờ đây, các nhà khoa học đang ứng dụng nền tảng này để phát triển vaccine cá nhân hóa chống ung thư — một bước ngoặt có thể thay đổi hoàn toàn cách chúng ta điều trị bệnh ung thư.
Cơ chế hoạt động của vaccine mRNA chống ung thư
Khác với vaccine phòng bệnh truyền thống, vaccine mRNA chống ung thư được thiết kế riêng cho từng bệnh nhân. Bác sĩ sẽ phân tích gen của khối u, xác định các protein đột biến đặc trưng (neoantigen), sau đó tổng hợp mRNA mã hóa các protein này. Khi tiêm vào cơ thể, hệ miễn dịch học cách nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư mang đột biến tương tự.
Kết quả thử nghiệm lâm sàng đầy hứa hẹn
Thử nghiệm Phase II của Moderna và Merck trên bệnh nhân ung thư da hắc tố cho thấy vaccine mRNA kết hợp với thuốc miễn dịch Keytruda giảm 44% nguy cơ tái phát hoặc tử vong so với chỉ dùng Keytruda đơn thuần. BioNTech cũng đang thử nghiệm vaccine cá nhân hóa cho ung thư tuyến tụy, đại tràng và phổi.
Tương lai của vaccine mRNA tại Việt Nam
Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương và công ty VinBioCare đang nghiên cứu phát triển nền tảng vaccine mRNA nội địa. Dù còn cách xa việc sản xuất vaccine ung thư cá nhân hóa, đây là bước đầu quan trọng để Việt Nam tiếp cận công nghệ y sinh tiên tiến nhất thế giới. Chi phí dự kiến cho mỗi liệu trình vaccine cá nhân hóa hiện khoảng 100.000 USD, nhưng được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể khi công nghệ phát triển.
